Ludzie

Antoni Jóźwiak (1894-1968)

Urodził się 20 maja 1894 roku w Sarbinowie koło Swarzędza jako syn rolnika Łukasza Jóźwiaka i Konstancji z d. Sieradzka. Ukończył szkołę powszechną w Sarbinowie. W latach 1915-1919 odbył służbę w wojsku pruskim w Berlinie. W "Kartotece ewidencji ludności 1870-1931" istnieje wpis: "7. 2. 19 do wojska, 7. 4. 20. od wojska...", co pozwala przypuszczać, że był powstańcem wielkopolskim i walczył na froncie wschodnim (?). Na początku lat 20. XX wieku mieszkał w Poznaniu, gdzie prowadził fabrykę pocztówek, drukarnię, księgarnię oraz skład papierów luksusowych. 24 kwietnia 1923 roku ożenił się w Książu z Ireną Łucją Banaszyńską, córką mistrza stolarskiego Stanisława Banaszyńskiego i Stefanii Latanowicz. Po ślubie małżonkowie zamieszkali w Poznaniu, później przywędrowali do Książa i zamieszkali w kamienicy teściów (obecnie ul. Jana Pawła II 24), którą z czasem odziedziczyli. Jeszcze przed II wojną światowa zaczął kolekcjonować różne pamiątki związane z Książem, a prezentował je w jednym z pomieszczeń swojej kamienicy. W skład jego zbiorów wchodziły również pamiątki przejęte po teściu, które przywiózł z Afryki.
Dodatkowo trudnił się różnymi przedsięwzięciami, takimi jak: hodowla jedwabników i plantacja morwy.
Po zakończeniu II wojny światowej nowe komunistyczne władze nałożyły na małżonków domiar w postaci wysokiego podatku oraz narzucenia lokatorów kamienicy na skutek czego rodzina zaczęła finansowo podupadać, a finalnie kamienica została przejęta przez miasto. Część jego cennych zbiorów odkupił śremski kolekcjoner Feliks Sałaciński.
W powojennej historii Książa był znany z handlu skórami oraz z tworzenia przyśpiewek i wierszy. Oferując skup skór w Książu i okolicznych miejscowościach zawsze donośnie wołał "Każdą skórę kupię ja, czy to z kota, czy to z psa".
Irena zmarła 15 listopada 1965 roku i została pochowana w grobowcu rodzinnym na cmentarzu parafialnym w Książu Wielkopolskim. Około 1967 roku trafił do Zakładu Opiekuńczo-Leczniczego m.in. dla ubogich w Śremie, który mieścił się w Klasztorku.
Antoni Jóźwiak zmarł 5 lipca 1968 roku w Śremie, a został pochowany na nieistniejącym cmentarzu, gdzie obecnie znajduje się kościół pw. Mądrości Bożej w Śremie.

Starsi mieszkańcy Książa pamiętają Antoniego Jóźwiaka i jego charakterystyczny kapelusz przyozdobiony pawim piórem. Był tez autorem najsławniejszej w Książu pieśni pt. "Książ znane miasto".

KSIĄŻ ZNANE MIASTO

Książ znane miasto z dawnej historii,
Zwiedził to miasto sam król Batory,
Książ zrobił miastem Kazimierz Wielki,
Skoczył z radości sobie do belki!

Był to król mądry dobrej budowy,
I stworzył w Polsce ustrój ludowy,
Zwiedził to miasto też król Sobieski,
Rozkazał porżnąć lasy na deski.

Była tu pierwsza fabryka sączek,
Dała rolnictwu dobry początek.
Ludek waleczny i Bogu miły,
O czym to świadczą te dwie mogiły.

Są tu brunetki, są tu blondynki,
Ale przeważnie same szatynki.
Wszystkie więc razem to koleżanki,
Ich nazwa piękna! Bo to Książanki...

Są tu i chłopcy pięknej urody,
I noszą dumnie wysoko brody.
Mieszka tu słynny śpiewak ludowy,
Przytem bogaty i sobie zdrowy.

Bogaty w pieśni różne wiązanki,
Za to go lubią wszystkie Książanki,
Oby żył długo, pisał wiązanki,
A tym zabawiał wszystkie Książanki.

Oj, wiwat! wiwat! Panie słowianki,
Niech świat uwierzy, że wy Książanki!!!

Źródła biogramu: Ustalenia WIR, Tomasz Jankowski

Miejscowość: Książ || Fot.: Kolekcja prywatna

Sygnatura: OS-00983